Ανοικτό άφησε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης το ενδεχόμενο να υπάρξει σχέδιο λύσης του Κυπριακού πριν από το τέλος του 2026, δηλαδή πριν ολοκληρωθεί η θητεία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες. Η αναφορά έγινε σε συνέντευξή του στην τηλεόραση του Alpha Κύπρου και αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο ίδιος συνέδεσε ευθέως τις εξελίξεις με την πρόσφατη συνάντηση Γκουτέρες – Ερντογάν στην Άγκυρα.
Ο Κύπριος Πρόεδρος είπε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη έντονες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε ουσιαστικές εξελίξεις στο Κυπριακό. Κατά την εκτίμησή του, η συνάντηση του Αντόνιο Γκουτέρες με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται να λειτούργησε ως σημείο εκκίνησης για μια νέα διαδικασία, καθώς, όπως ανέφερε, από εκεί δόθηκε το «πράσινο φως» για ουσιαστικές συζητήσεις.
Αποκαλυπτική συνέντευξη ΠτΔ στον Alpha: Ενδεχόμενο σχέδιο λύσης Κυπριακού πριν το τέλος του χρόνου
Η Άγκυρα έχει το κλειδί
Ο Ν. Χριστοδουλίδης υπογράμμισε ότι «κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι το κλειδί είναι στην Τουρκία», παραπέμποντας στις συζητήσεις που διεξάγονται στο παρασκήνιο στη βάση της πρωτοβουλίας του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Διευκρίνισε, πάντως, ότι ο ίδιος δεν είχε συνάντηση με τον Τ. Ερντογάν, θέλοντας να αποσαφηνίσει πως οι κινήσεις γίνονται κυρίως μέσω της διπλωματικής οδού του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Η Λευκωσία θεωρεί ότι χωρίς μετακίνηση της τουρκικής στάσης δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική επανεκκίνηση της διαπραγμάτευσης. Η τουρκική πλευρά επιμένει τα τελευταία χρόνια σε λύση δύο κρατών, θέση που απορρίπτεται από την ελληνοκυπριακή πλευρά, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα σχετικά ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.
Νέα άτυπη πολυμερής διάσκεψη το καλοκαίρι
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, αναμένεται η σύγκληση νέας άτυπης πολυμερούς διάσκεψης για το Κυπριακό εντός του καλοκαιριού. Η διαδικασία αυτή θεωρείται κρίσιμος ενδιάμεσος σταθμός, καθώς θα δείξει αν η κινητικότητα των τελευταίων εβδομάδων μπορεί να αποκτήσει συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο ή αν θα προστεθεί απλώς σε μια μακρά σειρά διπλωματικών προσπαθειών που εξαντλήθηκαν πριν φτάσουν στην ουσία.
Η προηγούμενη φάση της διαδικασίας είχε οδηγήσει σε συζητήσεις για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όπως νέα σημεία διέλευσης μεταξύ ελεύθερων και κατεχόμενων περιοχών, αποναρκοθέτηση, περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες και επιτροπές συνεργασίας. Ωστόσο, η απόσταση στο βασικό πολιτικό ζήτημα παραμένει μεγάλη, καθώς η ελληνοκυπριακή πλευρά μιλά για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, ενώ η τουρκική πλευρά προβάλλει αξίωση αναγνώρισης κυριαρχικής ισότητας και δύο κρατών.
Το όριο της θητείας Γκουτέρες
Η αναφορά στο τέλος του 2026 δεν είναι τυχαία. Η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες στα Ηνωμένα Έθνη ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους και, σύμφωνα με την ανάγνωση της Λευκωσίας, ο Γενικός Γραμματέας φαίνεται να επιθυμεί να αφήσει πίσω του μια ουσιαστική προσπάθεια για το Κυπριακό. Αυτό δημιουργεί ένα χρονικό πλαίσιο πίεσης, αλλά και προσδοκίας.
Για τη Λευκωσία, ένα ενδεχόμενο σχέδιο λύσης δεν μπορεί να είναι προϊόν επικοινωνιακής ταχύτητας. Θα πρέπει να στηρίζεται στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, στο ευρωπαϊκό κεκτημένο και στη βασική αρχή ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκεί ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα, γιατί η διπλωματία μπορεί να ανοίγει πόρτες, αλλά οι λύσεις δεν γράφονται με ευχές. Κάτι τέτοιο το Κυπριακό το έχει πληρώσει ακριβά, με τόκους και πολιτική φθορά.
Ενέργεια και ηλεκτρισμός στο ίδιο κάδρο
Στην ίδια συνέντευξη, ο κ. Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε και σε άλλα ζητήματα πολιτικής, μεταξύ των οποίων οι διαπραγματεύσεις με μεγάλες ενεργειακές εταιρείες για την εκμετάλλευση φυσικού αερίου στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, καθώς και κυβερνητικά σχέδια για μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος μέχρι το τέλος του έτους.
Η χρονική σύμπτωση δεν είναι αδιάφορη. Το Κυπριακό, η ενέργεια και η θέση της Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται όλο και συχνότερα στο ίδιο διπλωματικό πλαίσιο. Η Λευκωσία επιχειρεί να αξιοποιήσει τον ρόλο της ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια περιοχή όπου η ασφάλεια, η ενέργεια και οι περιφερειακές ισορροπίες συνδέονται άμεσα.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η κινητικότητα που περιέγραψε ο Νίκος Χριστοδουλίδης θα οδηγήσει σε πραγματική διαπραγμάτευση ή αν θα μείνει ως «συγκρατημένη αισιοδοξία», που αποτελεί διπλωματική εφεύρεση που επιτρέπει σε όλους να ελπίζουν χωρίς κανείς να δεσμεύεται για οτιδήποτε. Στην παρούσα φάση, η Λευκωσία δείχνει να θεωρεί ότι κάτι κινείται, αλλά το αν κινείται προς λύση ή προς ακόμη έναν κύκλο προσδοκιών, θα φανεί στην άτυπη πολυμερή διάσκεψη του καλοκαιριού.
